Schilderwerk na versterking en isolatie: waar u op moet letten

Waarom afwerking vaak vergeten wordt

Bij een versterkings- of isolatieproject gaat de aandacht naar het bouwkundige deel: constructies, ankers, isolatiemateriaal, kozijnen. Dat is logisch, want daar zit het geld en daar zit de veiligheid.

Wat er in de planning stelselmatig onderbelicht blijft, is het afwerkdeel. Toch bepaalt precies dat hoe uw huis er na afloop uitziet en aanvoelt. Een technisch uitstekend versterkte woning met binnenmuren vol vulwerk, kozijnen met kale plekken en een plafond onder bouwstof voelt niet af.

Ik word regelmatig gebeld op dat moment: het bouwwerk is klaar, de aannemer is vertrokken, en er staat een woning die technisch in orde is maar visueel halverwege. Dat is een prima moment om mij te bellen, maar het is niet het beste moment. Wie het afwerkdeel vanaf het begin meeneemt in de planning en de begroting, betaalt minder en heeft minder gedoe.

Wat er na versterking of isolatie moet gebeuren

De omvang verschilt sterk per project, maar dit zijn de posten die het vaakst terugkomen.

De regelingen uit Nij Begun in het kort

Ik ben schilder, geen subsidieadviseur, en de voorwaarden veranderen regelmatig. Wat hieronder staat is bedoeld om u op weg te helpen; controleer uw eigen situatie altijd bij SNN of uw gemeente.

Binnen maatregel 29 uit Nij Begun is er landelijk 1,5 miljard euro beschikbaar voor het verduurzamen van woningen in Groningen en Noord-Drenthe. De hoofdlijnen:

• Eigenaren binnen het officiële versterkingsgebied, en huishoudens daarbuiten met een inkomen tot ongeveer 140 procent van het sociaal minimum, kunnen in aanmerking komen voor vergoeding van alle isolatie- en verduurzamingskosten tot een maximum van €40.000.
• Andere bewoners in de regio krijgen doorgaans 50 procent vergoed, tot een maximum van €20.000.
• Er bestaat een vergoeding van circa €1.000 voor het afwerken van de isolatiemaatregelen, waaronder uitdrukkelijk schilderwerk of behang.
• De regeling geldt voor woningen gebouwd vóór 1 juli 2012 die nog niet aan de isolatiestandaard voldoen.
• De regeling voor verduurzaming en verbetering in het aardbevingsgebied is verlengd en loopt door tot en met 31 mei 2031.
• Het doel is dat alle woningen in de regio uiterlijk in 2035 aan de isolatiestandaard voldoen.

Hoe ik mijn begroting daarop afstem

Wat ik wel kan doen, is mijn begroting zo opstellen dat u er iets mee kunt bij een aanvraag. Concreet betekent dat drie dingen.

Posten uitsplitsen

Ik zet het afwerkwerk dat direct voortvloeit uit de isolatiemaatregelen apart van het reguliere onderhoudsschilderwerk. Dat maakt voor u en voor de beoordelaar duidelijk welk deel waar bij hoort.

Werkomschrijving per onderdeel

Niet “schilderwerk binnen”, maar per ruimte en per onderdeel: welke wanden, welk vulwerk, welke kozijnen, welke behandeling. Dat is voor u ook prettig, want u weet precies wat u krijgt.

Datum en fasering

Wanneer het werk wordt uitgevoerd en in welke volgorde, zodat het aansluit op de rest van het project.

Wat ik nadrukkelijk niet doe: beloven dat iets vergoed wordt. Dat is niet aan mij, en een schilder die dat wel doet, gaat over zijn grenzen heen.

Timing: waarom het schilderwerk als laatste komt

Bij een project met meerdere partijen is de volgorde belangrijk. Te vroeg schilderen betekent dat u het twee keer betaalt.

1. Constructief werk en versterking. Alles wat trillingen en stof geeft.
2. Isolatie aanbrengen, binnen of buiten.
3. Installatiewerk: elektra, leidingen, ventilatie. Wat in de wand moet, moet er nu in.
4. Stuc- en wandafwerking, inclusief droogtijd.
5. Drogen. Vers stucwerk en vulwerk moeten echt droog zijn. Dit duurt langer dan het eruitziet en wordt vaak onderschat.
6. Schilderwerk plafonds en wanden.
7. Vloeren.
8. Lakwerk op deuren, kozijnen, plinten en aftimmering.
9. Inrichting terug.
10. Nalopen en bijwerken van wat er bij het terugplaatsen beschadigd is.

Punt 5 is waar de meeste problemen ontstaan. Verf op een ondergrond die nog vocht afgeeft, hecht slecht en kan gaan bladderen of vlekken. Ik meet daarom liever een keer extra dan dat ik een week te vroeg begin.

Terugkerende scheuren: de aanpak die wel werkt

In een gebied met bodembeweging is dit het meest voorkomende probleem, en het meest verkeerd aangepakte.

Een scheur die u alleen dichtsmeert en overschildert, staat er binnen een jaar weer. De beweging in de constructie gaat gewoon door; u heeft alleen de zichtbare uiting bedekt. Voor een duurzame oplossing zijn er twee routes.

Per scheur: uitfrezen en flexibel vullen

De scheur wordt uitgefreesd tot een V-vorm, zodat het vulmiddel houvast heeft, en gevuld met een flexibel product dat beweging opvangt. Geschikt bij een beperkt aantal scheuren.

Per vlak: renovlies

Bij muren die op meerdere plekken scheuren, is renovlies de duurzame keuze. Dat is een glasvezel- of vliesmateriaal dat over het hele vlak wordt aangebracht en daarna overgeschilderd. Het overbrugt de beweging over het gehele oppervlak in plaats van per scheur, en geeft meteen een egale ondergrond.

De meerprijs van renovlies verdient zich terug op het moment dat u niet over twee jaar dezelfde scheuren terugziet. In woningen in Midden-Groningen en de Eemsdelta adviseer ik het regelmatig.

Wat u vaak aantreft als kozijnen zijn losgemaakt

Bij versterkingswerk worden kozijnen soms losgenomen of aangepast. Dat legt bloot wat er onder de verflaag zat, en dat is niet altijd prettig nieuws.

Het meest voorkomende: houtrot die eerder verborgen zat. De onderdorpel en de onderste twintig centimeter van de stijlen zijn bij vrijwel elke oudere woning de zwakste plek, en als het kozijn eruit is geweest ziet u dat pas goed. Het goede nieuws is dat dit precies het moment is om het te herstellen: het kozijn is toegankelijk, er staat toch al materiaal, en u betaalt de voorbereiding maar één keer.

Daarnaast komt u vaak tegen: kale kopse kanten die nooit gegrond zijn, oude kitnaden die volledig zijn uitgedroogd, en aansluitingen op het metselwerk die al jaren niet meer dicht waren. Meer over de beoordeling daarvan in mijn gids over houtrot herkennen.

Binnenwerk na een bouwperiode

Een woning die maanden een bouwplaats is geweest, vraagt meer dan een likje verf.

Ontstoffen is stap één

Bouwstof zit overal en is fijner dan gewoon huisstof. Op een stoffige ondergrond hecht geen enkele verf. Grondig ontstoffen, ook boven kozijnen en op richels, is geen luxe.

Vulwerk en sleuven

Waar leidingen zijn gelegd, zitten dichtgezette sleuven. Die zuigen anders dan de rest van de wand, waardoor u zonder voorstrijk een zichtbaar verschil in glans krijgt. Voorstrijken is hier verplicht kostwerk.

Nieuw stucwerk en droogtijd

Vers stucwerk moet echt droog zijn. Te vroeg schilderen geeft slechte hechting, vlekvorming en soms blaasjes. Wachten is hier geen luxe maar techniek.

De keuze spuiten of rollen

Is de woning nog leeg, dan is dit het ideale moment om te laten spuiten: geen meubels, geen vloer of een vloer die toch komt, en alle ruimtes toegankelijk. Dat is zowel het mooiste als het goedkoopste moment.

Buitenwerk na gevelisolatie

Wordt de gevel aan de buitenzijde geïsoleerd, dan verandert de afwerking mee. Er zijn twee dingen waar u op moet letten.

Ten eerste: gebruik op minerale ondergronden een dampopen gevelverf. Een gesloten laag houdt vocht in de constructie vast, wat op termijn tot blaasvorming en vorstschade leidt. Bij een goed geïsoleerde gevel is dat extra belangrijk, omdat de vochthuishouding verandert.

Ten tweede: de aansluitingen. Waar isolatie tegen kozijnen, dakranden en dorpels komt, ontstaan nieuwe naden en soms nieuwe aftimmering. Die moeten waterdicht afgewerkt worden, en kaal hout of MDF moet altijd eerst gegrond.

Aan de kust, richting Delfzijl en Appingedam, komt daar het zoutprobleem bij: zout trekt vocht aan en houdt het tegen de laag vast. Daar kies ik bewust voor systemen die elastisch blijven en goed uv-bestendig zijn.

Praktische tips voor bewoners

• Vraag het afwerkdeel vroeg uit. Laat het niet als sluitpost aan het eind opduiken.
• Leg vast wie wat doet. Vaak is onduidelijk of de aannemer het vulwerk sausklaar oplevert of alleen dichtzet. Dat scheelt een discussie achteraf.
• Fotografeer voor en na. Handig voor uw eigen administratie en voor een eventuele aanvraag.
• Bewaar alle facturen en werkomschrijvingen. Regelingen vragen daar vrijwel altijd om.
• Controleer uw situatie bij SNN of de gemeente vóórdat u opdracht geeft.
• Plan het schilderwerk niet in de winter als er buitenwerk bij zit; dat kan technisch niet goed.
• Neem het reguliere onderhoud meteen mee. Als er toch materiaal staat, is de meerprijs voor de rest van het houtwerk klein.

Wat ik in dit gebied het vaakst tegenkom

Mijn thuisbasis Hoogezand-Sappemeer valt deels binnen het aardbevingsgebied, dus dit werk is mij vertrouwd. Drie dingen zie ik telkens terug.

Scheuren die terugkomen op dezelfde plek

Vrijwel altijd omdat er alleen is dichtgesmeerd. Uitfrezen en flexibel vullen, of renovlies over het hele vlak.

Kozijnen die er slechter aan toe zijn dan gedacht

Onder de verflaag zat schade die pas zichtbaar wordt als het kozijn los is geweest. Dit is het goedkoopste moment om dat op te lossen.

Een half afgemaakt huis

Bouwkundig klaar, visueel niet. Vulwerk zichtbaar, plafonds stoffig, kozijnen met kale plekken. Dat is met een goed geplande afwerkronde in korte tijd op te lossen, maar het moet wel iemands verantwoordelijkheid zijn.

Woont u in Delfzijl, Appingedam of daaromheen, dan is dit werk waar ik regelmatig voor kom. Zie ook mijn pagina over houtrotreparatie en binnenschilderwerk.

Fouten die ik het vaakst tegenkom

• Te vroeg schilderen. Vers stucwerk en vulwerk moeten echt droog zijn.
• Niet voorstrijken op vulwerk. Geeft een zichtbaar verschil in glans en zuiging.
• Scheuren alleen dichtsmeren. Ze komen terug zolang de beweging doorgaat.
• Kaal hout en MDF niet gronden. Zeker bij nieuwe aftimmering funest.
• Dampdichte verf op een geïsoleerde minerale gevel. Vocht kan er niet uit.
• Het afwerkdeel pas aan het eind bedenken. Dan is het duurder en rommeliger.
• Achteraf subsidie willen aanvragen. Bij veel regelingen kan dat niet meer.
• Bouwstof onderschatten. Op stof hecht niets.

Wie doet wat: de afspraken die u vooraf vastlegt

Bij een project met een aannemer, een isolatiebedrijf en een schilder ontstaat de meeste ruis op de grensvlakken. Dit zijn de vier vragen die u vooraf beantwoord wilt hebben.

Wordt het vulwerk sausklaar opgeleverd?

Een aannemer die sleuven dichtzet, levert die soms alleen dicht en niet vlak. Het verschil tussen “dichtgezet” en “sausklaar” is een halve dag schuur- en plamuurwerk per ruimte. Leg vast wie dat doet.

Wie herstelt beschadigingen na het terugplaatsen?

Bij het terugzetten van kozijnen, deuren en plinten ontstaan altijd beschadigingen. Als niemand daar verantwoordelijk voor is, blijft het liggen.

Wie kit de aansluitingen?

Kitten hoort vóór het schilderen. Doet de aannemer het, dan moet dat op tijd klaar zijn. Doe ik het, dan moet ik weten welke naden nieuw zijn.

Wanneer is de ruimte droog en beschikbaar?

Dit is de belangrijkste. Ik plan liever een week later dan een week te vroeg beginnen op een ondergrond die nog vocht afgeeft.

Laat deze vier punten in de werkomschrijving opnemen. Dat kost tien minuten en voorkomt het gesprek waarin drie partijen naar elkaar wijzen.

Wat het kost en waar de posten vandaan komen

Dit zijn marktrichtprijzen ter oriëntatie, geen begroting. Wat u werkelijk betaalt hangt af van de omvang van het bouwwerk dat eraan voorafging. Een woning waar alleen dakisolatie is aangebracht vraagt iets heel anders dan een woning die maandenlang open heeft gestaan.

Belangrijk voor uw administratie: laat het afwerkdeel dat voortvloeit uit de isolatiemaatregelen apart specificeren van het reguliere onderhoudsschilderwerk. Dat maakt een eventuele aanvraag een stuk eenvoudiger.

Een realistisch tijdpad

Veel bewoners onderschatten hoeveel tijd er tussen “de aannemer is klaar” en “het huis is af” zit. Een indicatie voor een gemiddelde eengezinswoning waar binnen is geïsoleerd en versterkt.

1. Week 0: bouwwerk afgerond, ruimtes leeg en opgeruimd.
2. Week 0 tot 2: drogen van vulwerk en stucwerk. Bij dikkere lagen langer. Dit is geen wachttijd die u kunt inkorten.
3. Week 2: opname en definitieve begroting, ontstoffen, wanden herstellen en sausklaar maken.
4. Week 2 tot 3: voorstrijken, plafonds en wanden schilderen.
5. Week 3: lakwerk op kozijnen, deuren, aftimmering en plinten.
6. Week 3 tot 4: uitharden voordat de inrichting terugkomt. Lak voelt eerder droog dan hij belastbaar is.
7. Week 4: nalopen en bijwerken van wat er bij het terugplaatsen is beschadigd.

Dat laatste punt sla ik nooit over. Bij elke woning waar meubels, gordijnrails en vloerplinten terugkomen, ontstaan een paar kleine beschadigingen. Een korte ronde daarna scheelt u dat u er nog jaren naar kijkt.

Samenvatting

Na versterking of isolatie blijft er vrijwel altijd afwerkwerk liggen: losgemaakte kozijnen, vulwerk in wanden, nieuwe aansluitingen, plafonds onder bouwstof. Dat deel wordt in projectbegrotingen vaak vergeten, terwijl het bepaalt hoe uw woning er uiteindelijk uitziet.

Binnen de regelingen uit Nij Begun bestaat onder meer een vergoeding voor het afwerken na isolatiewerk, waaronder schilderwerk, en de regeling voor het aardbevingsgebied loopt door tot en met 31 mei 2031. Controleer uw situatie altijd bij SNN of uw gemeente, en doe dat vóórdat u opdracht geeft.

Reken voor het afwerkdeel op enkele weken tussen het moment dat de aannemer vertrekt en het moment dat uw huis echt af is. Het grootste deel daarvan is droogtijd die u niet kunt inkorten, en die tijd is geen verspilling maar techniek.

Plan het schilderwerk als laatste, maar bedenk het als eerste. Zorg dat vers werk echt droog is, strijk vulwerk voor, pak terugkerende scheuren flexibel aan of met renovlies, en neem het reguliere onderhoud meteen mee nu er toch materiaal staat.